Hz. Yusuf'un hayatı Özeti ve Detaylısı | Ömer Faruk KURAL

Ömer Faruk KURAL

Hz. Yusuf’un Hayatı

  • Konu Hakkında ;

Hz. Yusuf'un resmi

Hz. Yusuf

 

İslam dünyasında Hz. Yusuf büyük bir öneme sahiptir. Elbet bir çoğumuz Hz. Yusuf’un hayatını merak etmişizdir yahut kaç yılında doğduğunu, kaç yılında öldüğünü yahut kaç yıl zindanda kaldığını yahutta kaç yaşında peygamber olmuştur? Bir çoğumuzun ortak merakı bu gibi sorulardır. Tabi bizim Türk milletimizin bir çoğu bilgilenmek ister ancak bazıları göz yormamak için fazla okumadan Hz. Yusuf’un hayatının özet bilgisini ister bazıları da Hz. Yusuf’un hayatının detaylı bilgisini ister 🙂 bu durumu düşünerek Hz. Yusuf’un Hayatının Özetini ve Ayrıntılısını iki kısma ayırarak makalemi hazırladım.

İlk baş Hz. Yusuf’un hayatının özet bilgisiyle başlayalım.

Hz. Yusuf’un HayatıÖzeti

Hz. Yusuf, İsrail oğullarından Yakub (a.s)’ın neslinden gönderilen ilk peygamber olup, Mısır ahalisine gönderilmiştir. Babasının adı Yakub (a.s)’dır. Annesinin adı Rahil’dir. Hz. Yusuf, Küçük yaştayken annesi vefat etmiştir. Hz. Yusuf ve küçük kardeşi Bünyamin’in babaları olan Yakub (a.s)’ı şefkatle bakıp büyütüyordu. Annesinin vefatından sonra Hz. Yusuf halasının yanında kaldı ve halasının vefatından sonra tekrardan babasının yanına döndü. Hz. Yusuf rüyasında yedi veya on iki yaşlarındayken on bir yıldız, ay ve güneşin kendisine secde ettiklerini gördü ve bunu babası Hz. Yakub (a.s)’a anlattı ve babası da bu rüyayı bir yıldızın diğer oğulları güneşin kendisi, ayın da hanımı olduğu şeklinde tabir etti. Babası oğlu Hz. Yusuf’un ileride büyük nimetlere kavuşacağını ve ona peygamberlik verileceğini anlamıştı. Hz. Yakub (a.s) oğullarından Hz. Yusuf ve onun küçük kardeşi Bünyamin’i diğer hanımından kalan on oğlundan daha çok seviyordu. Bu sebepten dolayı Hz. Yakub (a.s)’ın diğer hanımından kalan on oğlu Hz. Yusuf’u ve onun küçük kardeşini çok kıskanıyorlardı. Kıskançlıklarından dolayı aralarında sinsice planlar kurup Hz. Yusuf’u kuyuya atmaya karar verdiler. Sonra babasından Hz. Yusuf’u kırlara götürmek için izin alıp uzaklara doğru gittiler ve Hz. Yusuf’a işkence uygulamaya başladılar ve bir müddet sonra atmayı kararlaştırdıkları kuyunun başına vardılar ve ipe bağlayıp kuyuya sarkıttılar. Kuyunun yarısına kadar varınca da ipi kestiler. Yûsuf aleyhisselâm suyun içine düştüğü sırada şu duâyı okudu: ”Ey gâib olmayan şâhit! Ey uzak olmayan Karib! Ey mağlup olmayan Gâlip! Beni bu musibetten kurtar. Bunun için bana bir çıkış yolu nasip et!” diye dua ediyordu. Ardından oradan geçen bir kervan tarafından alınarak Mısır’da krala köle olarak satılmıştır. Peygamberler tarihinde güzelliğiyle bilinen Yusuf (a.s) genç yaşlarda, padişahın karısı Züleyha ile imtihana tabii tutulmuştur. Züleyha, Yusuf (a.s)’a kendisiyle birlikte olmasını teklif etmiş,  Hz. Yusuf (a.s) bunu uygun görmeyip, reddetmiştir. Bunun üzerine Züleyha, Yusuf (a.s)’ın gömleğini arkadan çekerek zorlayınca Züleyha’nın kocası durumu görmüş, Züleyha, Hz. Yusuf (a.s)’un kendisine saldırdığını söylemiş ve buna karşılık olarak hapsedilmesini istemiştir. Uzun yıllar zindanda kalan Yusuf (a.s) ile birlikte kalan zindan arkadaşlarının rüyasını tabir etmiş, biri çıkmış ve diğeri de idam edilmiştir. Kralın bir gün bir rüya görmesi üzerine zindanda yatan Yusuf (a.s)’u hatırlayan arkadaşı kralın rüyasını tabir ettirmek üzere Yusuf (a.s)’a gitmiş ve rüyasının tabirini yaptırmıştır. Mısır maliyesinin başına getirilen Yusuf (a.s) bir süre sonra kardeşleriyle karşılaşmış, Allah (c.c)’ın Ona öğrettiği bir ilimle kardeşini yanında alıkoymuş, daha sonra kendisinin Yusuf olduğunu söylemiş ve ailesini de yanına çağırtmıştır. Hz. Yusuf’un babası Hz.Yakup ise ağlamaktan kör olmuştur. Hz. Yusuf’un bir özelliğide, Kuran’da hayatı hakkında en çok detay verilen bir kaç peygamberden biri olmasıdır. Kuran’ın uzun surelerinden biri olan Yusuf Suresi’nin tamamına yakını, onun ve ailesinin hayatını anlatmaktadır.

Hz. Yusuf’un HayatıDetaylı

Hz. Yusuf, İsrail oğullarından Yakub (a.s)’ın neslinden gönderilen ilk peygamber olup, Mısır ahalisine gönderilmiştir. Babasının adı Yakub (a.s)’dır. Annesinin adı Rahil’dir. Hz. Yusuf, Küçük yaştayken annesi vefat etmiştir. Hz. Yusuf ve küçük kardeşi Bünyamin’i babaları olan Yakub (a.s) şefkatle bakıp büyütüyordu.  Çünkü onlar anne şefkatinden mahrum kalmışlardı. Annesinin vefâtından sonra Yûsuf aleyhisselâm halasının yanında kaldı. Halasının vefâtından sonra tekrar babasının yanına döndü. Yi rüyâsında gördü. Bu rüyâsını babasına anlattı.
Oğlu Yûsuf’un anlattıklarını dinleyen Yâkub aleyhisselâm ona âkub aleyhisselâmın diğer hanımlarından olan çocuklarından  Rabil, Şem’un, Lâvi, Yehûda, İsâhar, Zablun, Dân, Neftâli, Câd ve Âşir isimli oğulları Yûsuf ve kardeşi Bünyamin’i babalarının daha çok sevmesini kıskanıyorlardı. Hz. Yusuf rüyasında yedi veya on iki yaşlarındayken on bir yıldız, ay ve güneşin kendisine secde ettiklerini gördü ve bunu babası Hz. Yakub (a.s)’a anlattı ve babası da bu rüyayı bir yıldızın diğer oğulları güneşin kendisi, ayın da hanımı olduğu şeklinde tabir etti.  İleride hazret-i Yûsuf’un büyük nimetlere kavuşacağını ve ona peygamberlik verileceğini anladı. Bu rüyâyı duydukları takdirde kardeşlerinin kendisini daha çok kıskanacaklarını ve şeytanın vesvesiyle ona bir kötülük yapabileceklerini düşünerek rüyâsını kardeşlerine anlatmamasını hazret-i Yûsuf’a söyledi. Yâkub aleyhisselâmın oğlu hazret-i Yûsuf’u kendilerinden daha çok sevmesi sebebiyle kıskançlıkları iyice artan diğer oğulları toplanıp aralarında konuştular. Yûsuf’u babalarından uzaklaştırmaya karar verdiler.
Bunun için de iki yol düşündüler. ”Ya öldürürüz veya onu babamıza ulaşamayacağı bir yere bırakırız. Böylece babamızın sevgisini kendimize çekeriz.” dediler. İçlerinden biri (Rabil veya Yehûda); ”Eğer benim sözümü tutarsanız, Yûsuf’u öldürmeyin. Onu büyük bir kuyunun dibine bırakın ki, oraya uğrayan yolculardan biri çıkarıp başka bir yere götürür. Böylece Yûsuf babamızdan uzaklaştırılmış olur.” dedi. Diğerleri de bu görüşü benimseyip hazret-i Yûsuf’u kuyuya atmaya karar verdiler..

Ertesi gün hep birlikte Yâkub aleyhisselâma giden oğulları koyunlarını otlatmak için kıra gideceklerini, kardeşleri Yûsuf’u da çok sevdikleri için, yanlarında götürmek istediklerini söylediler. Kardeşlerinin Yûsuf’a birşey yapacaklarından çekinen Yâkub aleyhisselâm:”Onu götürmeniz beni mahzûn eder, siz ondan habersizken onu kurt yemesinden korkarım.” dedi. Oğulları babalarına karşı yemin ederek; ”Biz kuvvetli bir toplulukken, onu kurt yerse âciz ve güçsüz kimseler olmuş oluruz.” diyerek hile ile hazret-i Yûsuf’u babalarından aldılar. Yâkup aleyhisselâm oğullarının ısrârı ve hazret-i Yûsuf’un da onlarla gitmek istemesi karşısında takdire râzı oldu.
Kardeşleri babalarından uzaklaşınca Yûsuf’a eziyet etmeye başladılar. Bir müddet sonra atmayı kararlaştırdıkları kuyunun başına vardılar. Kardeşleri Yûsuf aleyhisselâmın elbiselerini soydular. İpe bağlayıp kuyuya sarkıttılar. Kuyunun yarısına kadar varınca da ipi kestiler. Yûsuf aleyhisselâm suyun içine düştüğü sırada şu duâyı okudu: ”Ey gâib olmayan şâhit! Ey uzak olmayan Karib! Ey mağlup olmayan Gâlip! Beni bu musibetten kurtar. Bunun için bana bir çıkış yolu nasip et!” Yûsuf aleyhisselâm  kuyuda duâ edip Allahü teâlâyı zikretmeye başladı. Yûsuf aleyhisselâmın zikrini duyan melekler onun etrâfına toplanıp, teselli ettiler. Cebrâil aleyhisselâm da gelip ona arkadaşlık etti. Yûsuf aleyhisselâmın kardeşleri de, onun sırtından çıkardıkları gömleği kestikleri bir hayvanın kanına buladılar ve babaları Yâkub aleyhisselâma götürdüler. ”Ey bizim babamız, hakikaten biz gittik. Yarış edecektik. Yûsuf’u da eşyâlarımızın yanında bırakmıştık. Onu kurt yemiş.” dediler. Kesmiş oldukları hayvanın kanına buladıkları gömleği getirdiler. Yâkub aleyhisselâm onların yalan söylediklerini anlayarak; ”Hayır nefisleriniz sizi aldatıp böyle bir işe sürüklemiş. Artık bana düşen sabr-ı cemildir. Sizin bu yaptıklarınız üzerine sabrımla Allahü teâlâdan yardım isterim.” dedi.
Yûsuf aleyhisselâmın kana bulanmış gömleğini yüzüne gözüne sürdü. Gömleğin hiç yırtılmamış olduğunu görüp; ”O kurdun Yûsuf’uma karşı şefkati sizden fazlaymış. Vallâhi bugüne kadar bu kurt gibi yumuşak huylusunu görmedim. Oğlumu yemiş de, sırtındaki gömleğini bile yırtmamış.” dedi ve takdire râzı olup sabr-ı cemilin kendisi için en güzel yol olduğunu söyledi. Yûsuf aleyhisselâm kuyuya atıldıktan bir müddet sonra Medyen’den gelip Mısır’a gitmekte olan bir kervan kuyunun yanında konakladı. Su almak için vazifeli bir kişi kovasını kuyuya saldığı zaman Yûsuf aleyhisselâm kovaya sarıldı. Kova yukarı çekilince Yûsuf aleyhisselâm da kovayla berâber dışarıya çıktı. Kovayı çeken kişi güzel yüzlü bir çocuğunda kovanın ipine tutunup çıktığını görünce şaşırdı. Onu yanına alıp, kâfidekilere götürdü. Böylece Yûsuf aleyhisselâm kuyudan çıkıp kurtuldu. Bu sırada hazret-i Yûsuf’u kuyuya atan kardeşlerinden biri ona yiyecek vermek üzere attıkları kuyunun yanına gelmişti. Onun kervancılar tarafından kuyudan çıkarılmış olduğunu görünce diğer kardeşlerine haber verdi. Kervancıların yanına gelen kardeşleri; ”Bu bizim kölemizdi, kaçtı. İsterseniz onu satın alıp başka bir memlekete götürün.” dediler. Yûsuf aleyhisselâma da; ”Bizi yalancı çıkarma, seni öldürürüz.”diye korkuttular.
Kervancılar paralarını mala yatırdıklarını, yanlarında bulunan birkaç dirhemi verebileceklerini söylediler. Asıl maksatları Yûsuf aleyhisselâmı satmak olmayıp, babalarından uzaklaştırmak olan kardeşleri, kervancıların verdiği birkaç dirheme râzı olup onu sattılar.

Kervancılar hazret-i Yûsuf’u Mısır’a götürüp pazara çıkardılar. birçok kimse onu satın almak isteyince fiyatı yükseldi. O sırada Mısır Azizi, yâni Mâliye Nâzırı (Bakanı) olan Kıtfir( veya İzfir) Yûsuf aleyhisselâmı kervancılardan çok yüksek bir fiyata satın aldı. Eve varınca da hanımına, ona iyi muâmele etmesini ileride kendilerine faydalı olabileceğini söyledi. Yûsuf aleyhisselâmı satın alan Mısır Azizi’in hanımı Zelihâ (veya Züleyha) idi ve çocukları olmamıştı. Bu yüzden Aziz, Yûsuf aleyhisselâmı evlâd edinmeyi düşündü. Yûsuf aleyhisselâm Aziz’in evinde gâyet rahattı. Aziz’in hanımı genç ve güzel bir kadındı. Aziz ise, ınnin, yâni iktidarsız idi. Yûsuf aleyhisselâm ise, akıllara durgunluk verecek derecede güzeldi.
Yüzünde parlayan nübüvvet (peygamberlik) nûru herkesi hayran bırakırdı. Bu hal Züleyhâ’nın ona âşık olmasına sebep oldu. Yûsuf aleyhisselâma karşı süslenip onu kendine çekmek için çalıştı. Fakat Yûsuf aleyhisselâm Allahü teâlânın yardımıyla ona hiç itimar etmedi. Züleyhâ sonunda kapıları kapadı ve ondan murâd almak istedi. Yûsuf aleyhisselâm: ”Efendim (Kıtfir) iyi bakman için beni sana bıraktı. Bunun karşılığında onun haremine hıyânet etmekten Allah’a sığınırım.” dedi. Yûsuf aleyhisselâmın kendisine itibar etmediğini gören Züleyhâ ona iftira etti.
Züleyhâ’nın Yûsuf aleyhisselâma yaptıkları bir müddet sonra Mısır ahâlisi tarafından duyuldu. Haber sarayda vazifeli kimselerin hanımları tarafından da duyulunca, kadınlar: ”Züleyhâ, Ken’anlı kölesi Yûsuf’un nefsinden murâd almak istiyormuş. O gencin sevgisi onun yüreğine işlemiş, onu deli etmiş. Azizin hanımı olduğu halde, Züleyhâ’nın bir köleye gönül vermesini açık bir hatâ olarak görüyoruz.” dediler. Züleyhâ Mısırlı kadınların kendisi hakkındaki sözlerini işitti. O kadınların da Yûsuf aleyhisselâmı görmesi için bir ziyâfet tertip etti. Kendisini ayıplayan kadınlarla berâber şehir eşrâfından kırk kadar hanımı dâvet etti Onlar için bıçakla kesilerek yenecek yiyecekler de hazırlattı.
MisÂfirler gelip  kendileri için hazırlanan yemekleri yemeye başladılar. Züleyhâ, başka bir odada bulunan Yûsuf aleyhisselâmın kadınlara görünmesini istedi. Yûsuf aleyhisselâm Züleyhâ’dan çekindiği için, emrine karşı gelmeyip kadınlara göründü. Kadınlar Yûsuf aleyhisselâmı görünce cemâlinin heybetinden yüzünün güzelliğinden kendilerini unuttular. Meyve yerine hiç acı duymadan ellerini kestiler. Onun güzelliğini ve cemâlinin heybetini hiçbir insanda görmemişlerdi. Böylece, onun melek olmedığını bildikleri halde; ”Bu bir melektir.” demekten kendilerini alamadılar. Onların bu hâlini seyreden Züleyhâ; ”İşte gördünüz mü? Siz benden daha çok kınanmaya, ayıplanmaya lâyıksınız. Çünkü onu bir defâ görmekle kendinizi kaybedip ellerinizi kestiğinizin bile farkında olmadınız. Ben ise, uzun zamandır onunla birlikteyim. Fakat hiç bir vakit sizin bu hâlinize düşüp, hayranlığımdan dolayı kendimden geçmedim. Şimdi gördüğünüzü önceden görseydiniz, beni kınamazdınız.” dedi.
Sonra da onlara; ”Duyduğunuz gibi ben ondan bu iş için talepte bulundum. O ise, bu husustaki teklifimi kabul etmedi. Eğer ona emrettiğim şeyi yapmazsa muhakkak zindanlarda sürünür.” dedi. Misâfir gelen kadınlar Yûsuf aleyhisselâmın etrâfına toplanıp; ”Azizin hanımının emrine karşı gelmen sana bir fayda getirmez.” diye Züleyhâ’nın arzusuna uymaya teşvik ettiler. Yûsuf aleyhisselâm kadınların fuhşu güzel gösteren hileleri ve sözleri karşısında Allahü teâlâya sığınıp duâ etti. Başına gelen bu musibetten korunmasını n

Başına gelen bu musibetten korunmasını niyâz etti:
“Ey Rabbim! Zindan bana bu (Mısırlı) kadınların beni dâvet ettikleri şeyden daha sevimlidir. Eğer sen onların hilelerini benden çevirmezsen (beni ismet üzere sâbit kılmak sûretiyle korumazsan, ben ihtiyâri olmayan tabii bir meyl ile) onlara meyleder, böylece sefihler zümresine dâhil olurum. Bunun üzerine Rabbi onun duasını kabul etti. Kadınların hilelerini, şerlerini ondan çevirdi. Çünkü O (Allahü teâlâ, kendine tazarrû ve ilticâ edenlerin dualarını) işitici ve (hallerini) bilicidir.” (Yusuf sûresi: 33)

Züleyha’nın kocası Aziz, Yusuf Aleyhisselamın yapılan soruşturma neticesinde suçsuzluğunu anlamış olduğu için herhangi bir cezâ vermeye lüzum görmemişti. Fakat yayılan dedikoduları kesmek için ve Züleyha’nın baskılarına boyun eğerek Yusuf Aleyhisselamın hapsedilmesine karar verdi. Böylece Hz Yusuf zindana atıldı. Uzun zaman zindanda kaldı. Zindanda ne kadar kaldığı kesin olarak bilinmemektedir.

Yusuf Aleyhisselamla birlikte Mısır Firavununun ekmekçisi ve şerbetçisi de hapishânedeydiler. Yusuf Aleyhisselam zindandayken hastaları ziyâret eder, geceleri dâimâ namaz kılar, Rabbini zikrederdi. Kendisine Allahü teâlâ rüya tâbiri ilmini öğretti. Yusuf Aleyhisselam Firavun’un ekmekçisi ve şerbetçisinin görmüş oldukları rüyâyı tâbir etti. Birisi rüyâsında üzüm sıktığını, diğeri de başının üzerinde ekmek taşıdığını ve bu ekmekten kuşların yediğini görmüştü. Yusuf Aleyhisselam rüyâsında üzüm sıkanın serbest bırakılacağını, ekmek taşıyanın ise idâm edileceğini söyledi. O kimselerin rüyâları, yorumladığı gibi çıktı. Şerbetçi serbest bırakılıp eski vazifesine döndü, ekmekçi de asıldı ve başının etini kuşlar yedi.

Yusuf Aleyhisselam zindandayken Mısır hükümdarı bir rüyâ görmüştü. Dehşetle uykusundan uyanıp; “Ben rüyâmda yedi semiz ineğin yedi zayıf ineği yediğini ve yedi yeşil başak, yedi de kurumuş başak gördüm. Ey ileri gelenler, eğer rüyâ tâbiri biliyorsanız, bu rüyâmı yorumlayın.” dedi. Onlar “Biz böyle rüyâların yorumunu bilmeyiz.” dediler. Bu sırada daha önceYusuf Aleyhisselam ile zindanda kalan şerbetçi kendi rüyâsını tâbir ettirdiğini hatırlayarak; “Ben bu rüyânın yorumunu yaptıracağım. Beni Yusuf’un (Aleyhisselam) bulunduğu zindana götürüp onunla görüştürün” dedi. Şerbetçiyi Yusuf Aleyhisselamın yanına götürdüler. O da Mısırhükümdârının rüyâsını anlatıp yorumunu istedi.

Allahü teâlâ Yusuf Aleyhisselama zindandayken peygamberlik emrini bildirdi. Yusuf Aleyhisselam Mısır hükümdârının rüyâsını tâbir etmeden önce Allahü teâlânın peygamberi olduğunu söyleyip, mucize gösterdi. Gelecek yemekler daha gelmeden önce cinsini ve tadını haber verdi. Peygamber âilesinden geldiğini, baba ve dedelerinin peygamber olduğunu bildirdi. Zindandayken insanları tevhid inancına dâvet etmeye başladı. Zindandakilere; “Ey zindan arkadaşlarım! Çok sayıdaki putlarınız mı hayırlı, yoksa (zâtında ve sıfatlarında) tek ve her şeye gâlib olan Allahü teâlâ mı?” dedi. Arkadaşlarına tevhid inancını, inanmanın gerekli olduğunu ve hak dinin emir ve yasaklarını anlattı.

Yusuf Aleyhisselam hükümdarın rüyâsını yorumlayıp; “Yedi sene bolluk, sonra yedi sene kıtlık olacak. Bollukta saklayın, kıtlıkta bunları yersiniz.” buyurdu. Hükümdar, tâbiri duyunca Yusuf Aleyhisselamı istedi. Yusuf Aleyhisselam Mısır hükümdârının elçisine; “Efendine dön de ellerini kesen o kadınların zoru (hâli) neydi? Kendisine sor. Benim Rabbim onların hilelerinin ne olduğunu (ne söylediklerini, ne yaptıklarını) elbette bilir.” dedi. Elçi, hükümdarın yanına dönüp Yusuf Aleyhisselamın isteğini arz etti. Meseleyi araştıran hükümdar, o kadınları yanına getirtip; “Yusuf’un nefsinden Murâd almak istediğiniz vakit ne halde idiniz? Onu Züleyha’nın emrine itâat etmeye teşvik ederken size karşı bir meylini hissettiniz mi? Kendisinde bir kötülük, şüphe götürür bir hareket gördünüz mü?” dedi. Kadınlar “Hâşâ! Biz onun hiçbir kötü hâline, hiçbir günahına muttali omadık.” dediler. O mecliste bulunan Azizin hanımı Züleyha da; “Şimdi hak (doğru) ortaya çıktı. Ben onun nefsinden murâd almak istemiştim. O ise şüphesiz doğru söyleyenlerdendir.” dedi. BöyleceYusuf Aleyhisselamın suçsuzluğu ve senelerdir zindanda suçsuz olarak kalmış olduğu ortaya çıktı.

Mısır hükümdârı Yusuf Aleyhisselama tekrar elçi gönderip; “Onu bana getirin, kendisini has müsteşâr edinip işlerimi ona bırakayım.” dedi. Hükümdârın dâvetini kabul eden Yusuf Aleyhisselam zindandan çıktı. Zindanın kapısına da; “Burası belâ, musibet ve hüzün evi, dirilerin kabri, düşmanların sevinç, dostların tecrübe yeridir.” diye yazdı.

Yusuf Aleyhisselam hükümdârın sarayına varınca, hükümdâr ona çok iltifatta bulundu. Hükümdar görmüş olduğu rüyâ ile ilgili ne gibi tedbirler alınması gerektiğini sordu. Yusuf Aleyhisselam; “Bolluk senelerinde çok ekip, ekinleri sapları ile berâber, başaklarıyla ambarlara koymalısın. Bu şekilde ekinler bozulmadan kalır, hem de saplar hayvanlarınız için yem olur. Halka da, ekinlerinden ihtiyaçları kadarını yemelerini, geriye kalanını saklayıp korumalarını emretmelisin. Bu yiyecekler kıtlık senelerinde sizin ve çevredeki insanların ihtiyaçlarını karşılayacaktır.” dedi. Yusuf Aleyhisselamın tavsiyeleri çok hoşuna giden hükümdâr; “Bu işleri yapmakta bana kim yardım eder?” dedi. Yusuf Aleyhisselam ona; “Arzın (Mısır’ın) hazinelerinin idâre işini bana bırak. Ben onu korumaya muktedirim. Tasarruf yollarını bilirim, bu işi ben yaparım.” buyurdu.

Yusuf Aleyhisselamın teklifinden bir sene sonra Mısır Azizi (Mâliye Nâzırı) öldü. Hükümdar Hz Yusuf’u onun yerine Mâliye Nâzırı yaptı. Mücevherlerle süslü taht ve tâclarla birlikte hazinelerin anahtarlarını ona teslim etti. Hükümdar bütün yetkilerini de ona verdi. Memleketin her tarafında Yusuf Aleyhisselamın emri geçer oldu. Yusuf Aleyhisselam, Azizin ölümünden sonra sarayı terk edip perişân hâle gelen ve Allahü teâlâya imân etmiş olan Züleyha’yı Allahü teâlânın emriyle kendine nikâhlayıp onunla evlendi. Yusuf Aleyhisselam Züleyha’ya: “Bu senin istemiş olduğundan hayırlı değil mi?” dedi. Züleyha da ona: “Ey Sıddik! Beni kınama. Bildiğin gibi ben, mal, mülk, güzellik gibi dünyâ nimetlerine sâhip bir kadındım. Ancak kocam kadınlara yaklaşmaktan mahrumdu. Sen de benim gördüğüm en güzel kimseydin.” diye cevap verdi. Yusuf Aleyhisselamın Züleyha’dan iki oğlu ile Rahmet adında bir kızı oldu.

Yusuf Aleyhisselam yetkileri eline alınca kıtlık senelerinin geleceğini düşünerek gerekli tedbirleri aldı. Gerekli gıdâ stoklarını yaptırdı. Bu stoklar için büyük depolar yaptırıp topladığı yiyecekleri buralarda depoladı. İnsanlara da çok iyilik ve ihsânlarda bulundu. Yedi sene olan bolluk seneleri geçip, peşinden bütün şiddetiyle kıtlık başgösterdi. Kıtlığın ilk senesinde insanlar hazırladıkları yiyecekleri bitirdiler. Yusuf Aleyhisselamdan para ile yiyecek satın almaya başladılar. Yusuf Aleyhisselam kim olursa olsun, kimseyi kayırmadan yiyecek almaya gelene bir deve yükünden fazla yiyecek vermezdi. Bu hususta adâletten aslâ ayrılmazdı. Mısır hükümdârı ve pekçok kimse onun adâleti ve güzel huyları sebebiyle Allahü teâlâya inanmışlardı.

Mısır’dan ve çevre ülkelerden olan insanlar akın akın gelip Yusuf Aleyhisselamdan yiyecek alıyorlardı. Babası Yakub Aleyhisselamın ve kardeşlerinin yaşadığı Ken’an diyârında da kıtlık baş gösterdiğinden Yakub Aleyhisselam, Yusuf Aleyhisselamın anne-baba bir kardeşi olan Bünyamin hâricindeki on oğlunu Mısır’a erzak almak üzere gönderdi. Yakub Aleyhisselamın oğulları Mısır’a varınca Hz Yusuf onları tanıdı. Onlar ise, Hz Yusuf’u tanıyamadılar. Fakat, Hz Yusuf onların kim olduklarını, nereden geldiklerini sordu. Onlar dediler ki: “Biz Ken’an vilâyetindeniz. İhtiyar bir babanın on evlâdıyız. Babamızın ismi Yakub’dur. Beldemizde kıtlık var. Babamız bizi buraya erzak almaya gönderdi.” dediler. Yusuf Aleyhisselam; “Şimdi babanız nerede ve kiminle berâberdir?” deyince, onlar da; “Ken’an ilinde bizim en küçük kardeşimizle berâber kaldı. Babamızın küçük kardeşimizle aynı anadan olan çok sevdiği bir oğlu daha vardı. Kırda telef oldu. Onun derdinden Bünyamin adındaki küçük oğlunu yanından hiç ayırmaz. Oğlu Yusuf’a üzüntüsünden dolayı gözleri görmez oldu.” dediler.

Yusuf Aleyhisselam her bir kardeşi için birer deve yükü erzak hazırlattı. Onlardan almış olduğu paralarını da gizlice tekrar yüklerinin içine bıraktırdı. Gelecek sefere diğer kardeşlerini de getirmelerini istedi. Getirmedikleri takdirde erzak vermeyeceğini bildirdi. Yakub Aleyhisselamın oğulları Mısır’a varınca babalarına, Mısır Mâliye Nâzırı tarafından büyük ihsân ve iltifat gördüklerini anlattılar. Mısır Mâliye Nâzırının bir daha Mısır’a gittiklerinde kardeşleri Bünyamin’i de getirmelerini istediğini, aksi hâlde erzak vermeyeceğini söylediğini bildirdiler. Yakub Aleyhisselam Bünyamin’i göndermek istemedi. Yüklerini açtıkları zaman da paralarının ihsân olarak yüklerinin içine konulduğunu gördüler. Bunun üzerine babalarına; “Ey babamız! Daha ne istiyoruz, işte sermâyemiz de bize iâde edilmiş. Biz onunla tekrar âilemize zahire getiririz. Kardeşimizi de koruruz. Kardeşimizi götürmekle bir deve yükü zahire de fazla alırız. Bu seferki aldığımız zahire az bir ölçektir, bizi idâre etmez.” dediler. Bünyamin’i getireceklerine dâir söz aldıktan sonra onlarla birlikte tekrar Mısır’a gönderdi. Onlara da; “Daha önce Yusuf’a olanı biliyorsunuz. Fakat Allahü teâlâ en iyi koruyucudur. Merhametlilerin en merhametlisidir.” dedi.

Yakub Aleyhisselamın oğulları ikinci defâ Mısır’a gittiler. Bünyamin’iYusuf Aleyhisselamın yanına getirdiler. Yusuf Aleyhisselam kardeşlerine ikram ve ihsânlarda bulundu. Diğer kardeşlerinden ayrı olduğu sırada kardeşi Bünyamin’e kendisini tanıttı. Bir tedbirle onu göndermeyeceğini bildirdi. Her bir kardeşi için bir deve yükü erzak hazırlattı. Kardeşi Bünyamin’in yükünün içine Mısır hükümdârının altından yapılmış su tasını koydurdu.

Yakub Aleyhisselamın oğullarının yükleri hazırlanıp yola çıkacakları sırada saraydan bir vazifeli gelerek; “Ey kâfile ehli! Durun! Muhakkak siz hırsızlarsınız.” dedi. Yusuf Aleyhisselamın kardeşleri geri dönerek; “Ne kayboldu. Aradığınız nedir?” diye sordular. Vazifeli; “Hükümdârın tası kayboldu. Onu getirene bir deve yükü zahire var. Ben de buna kefilim.” dedi. Yusuf Aleyhisselamın kardeşleri; “Vallahi muhakkak siz de bilirsiniz ki, biz buraya fesâd çıkarmak için gelmedik. Biz hırsız da değiliz.” dediler. Vazifeli ve yanındakiler; “Eğer sözünüzde yalancı çıkarsanız sizin dininizde hırsızlığın cezâsı nedir?” dediler. Yakub Aleyhisselamın oğulları; “Su kabını çalanın cezâsı kimin yükünde bulunursa, çalan kimse, mal sâhibinin kölesi olur. Biz hırsızlık yapanları böyle cezâlandırırız.” dediler.

Saray vazifelileri Yakub Aleyhisselamın oğullarının yüklerini aradılar. Su tası en son aradıkları Bünyamin’in yükünde çıktı. Bunun üzerine Yakub Aleyhisselamın bildirdiği dinin hükümlerine göre Bünyamin Mısır’da alıkonuldu. Yakub Aleyhisselamın oğulları: “Ey Aziz! Hakikat, onun (Bünyamin’in) ihtiyar ve çok muhterem bir babası var. Kaybolan kardeşimizin acısını onunla unutur. Onu bizden çok sever. Onun yerine birimizi alıp onu serbest bırak. Biz muhakkak seni ihsân edenlerden görüyoruz. Bu ihsânını tamamla.” dediler.

Yusuf Aleyhisselam: “Eşyâmızı yanında bulduğumuz kimseden başkasını alıkoymaktan Allahü teâlâya sığınırız. Çünkü bu takdirde (dininize uygun olarak verdiğiniz fetvâya göre) biz de elbette zâlimlerden oluruz.” dedi.

Yakub Aleyhisselamın büyük oğlu ve Şem’un da, babam bana izin verinceye kadar gelmem, deyip Mısır’da kaldı. Yakub Aleyhisselamın diğer oğulları Mısır’dan ayrılıp utanarak ve sıkılarak babalarına geldiler; “Ey babamız! Muhakkakki oğlun Bünyâmin hırsızlık yaptı. Biz ancak gördüğümüze şâhitlik ederiz. Su kabının Bünyamin’in yükünden çıktığını gördük. Biz gaybı, yâni onun gerçekten çaldı mı, yoksa onun haberi olmadan eşyâsı arasına mı kondu? bilmeyiz. Eğer bize inanmazsan içinde bulunduğumuz (kendisinden döndüğümüz) şehre (Mısır halkına) da aralarında geldiğimiz kervana da sor. Biz hakikaten doğru söyleyicileriz.” dediler. Yakub Aleyhisselam bu habere çok üzülüp, anlatılanlara inanmadı. Fakat; “Artık bana düşen sabr-ı cemildir. Umulur ki, Allahü teâlâ oğullarımı bana getire. Şüphesiz Allahü teâlâ Alimdir, Hakimdir.” dedi.

Allahü teâlânın kendisini bu sıkıntıdan yakında kurtaracağına inanan Yakub Aleyhisselam son derece üzüntülü ve kederli olmasına rağmen, hâlini Allahü teâlâdan başkasına arz etmedi. Başına gelen musibetlere rağmen, dâimâ sabırlı oldu. Bir gün oğullarına kavuşacağını ümit eden Yakub Aleyhisselam; “Ey oğullarım! Mısır’a gidin, Yusuf ile kardeşlerinden haber sorun. Allahü teâlânın fadl ve ihsânından ümit kesmeyin. Çünkü hakikat, kâfirler gürûhundan başkası Allahü teâlânın fadl ve rahmetinden ümit kesmez.” dedi.

Yakub Aleyhisselamın oğulları babalarının tavsiyesi üzerine üçüncü defâMısır’a geldiler. Yusuf Aleyhisselamın huzûruna varıp; “Ey Aziz! Bize ve âilemize darlık, kıtlık, fakirlik ve açlık isâbet etti. Çok az ve ehemmiyetsiz bir sermâye ile geldik. Bize daha önce tam bedelle verdiğin gibi tam ölçek ver. Sermâyemizden eksik olan bu miktara karşılık olan zahireyi vermekle veya kardeşimizi iâde etmek sûretiyle hakkımızda ayrıca tasaddukta bulun. Zirâ Allahü teâlâ sadaka verenleri mükâfatlandırır. Yusuf Aleyhisselam onlara: “Siz sonunun nereye varacağını bilmeden Yusuf’a ve kardeşine yaptığınız işin kötülüğünü anlayıp ondan tövbe ettiniz mi?” dedi.

Bu sözler üzerine onlar bu kimsenin, kardeşleri Yusuf olabileceğini düşündüler. Ona Yusuf olup olmadığını sordular. Onların yalvarışlarını, çâresiz kaldıklarını görünce, kalbi inceldi. Merhametinden dolayı, kendisinin kardeşleri Yusuf olduğunu açıkladı. Kardeşleri; “Yoksa sen gerçekten Yusuf musun?” dediler. Yusuf Aleyhisselam; “Evet, ben Yusuf’um ve bu kardeşim Bünyamin’dir. Allahü teâlâ birbirimize kavuşturmakla bize ihsânda bulundu.” dedi. Kardeşleri Yusuf Aleyhisselamın üstünlüğünü ve ona yaptıklarından dolayı günahkâr olduklarını kabul ettiler. Yusuf Aleyhisselam onlara; “Bugün size bir kınama ve ayıplama yoktur.” dedi.

Kardeşlerine çok izzet ve ikrâmda bulundu. Babası Yakub Aleyhisselamın hâlini, kendisinin yokluğundan sonra ne durumda olduğunu sordu. Onlar da; “Senin için çok üzüldü, ağladı. Bu sebeple gözleri görmez oldu.” dediler. Bunun üzerine Yusuf Aleyhisselam gömleğini çıkarıp onlara verdi ve; “Şu gömleğimi babama götürün ve yüzüne sürsün. O benim kokumu koklasın ve gömleğimi gözlerine sürsün. O artık rahatlıkla görmeye başlar. Sonra bütün âilenizi bana getirin.” dedi. Yusuf Aleyhisselamkardeşlerinin yol hazırlıklarını yaptırdı. Babası Yakub Aleyhisselama verilmek üzere bütün hânedânı ve akrabâsı ile birlikte Mısır’a gelmelerini isteyen bir mektup da verdi.

Yakub Aleyhisselam, oğulları Mısır’dan yola çıktıktan sonra oğlu Hz Yusuf’un kokusunu aldığını söyledi. Fakat yanındakiler, Yusuf Aleyhisselama duyduğu aşırı muhabbetten dolayı böyle bir koku duyduğunu zannedebileceğini söylediler. Nihâyet Yakub Aleyhisselamın oğulları Ken’an diyârına yaklaşınca, onlardan birisi müjdeci olarak gelipYusuf Aleyhisselamın gömleğini babasına verdi. Yakub Aleyhisselam gömleği alıp yüzüne, gözüne sürdü. Gözleri açılıverdi. Yakub Aleyhisselam, bütün oğulları ve akrabâsıyla birlikte Ken’an diyârındanMısır’a gitmek üzere yola çıktı. Yusuf Aleyhisselam Mısır hükümdârı ve halkıyla birlikte Yakub Aleyhisselamı ve berâberindekileri karşıladı. Babasını sarayına götürdü. Babasını ve üvey annesini tahtının üstüne çıkarıp oturttu. Hepsi (babası, üvey annesi ve kardeşleri ona kavuştukları için) secde (şükür secdesi) ettiler.

Yusuf Aleyhisselam babasına; “Ey babam! İşte bu evvelce gördüğüm rüyânın tevili (yorumu)dir. Hakikaten Rabbim o rüyâyı tahakkuk ettirdi. Beni zindandan çıkarıp mülk ihsân etti. Şeytan benimle kardeşlerimin arasını (hased ile) açtıktan sonra, Allahü teâlâ sizi çölden (Ken’an diyârından) getirdi. Muhakkak ki, Rabbim dilediği şeyleri hakkıyla bilen herşeyi hikmetinin icâb ettirdiği vakit ve şekilde yapan odur.” dedi. Kardeşlerini affettiğini bildirdi.

Yakub Aleyhisselam Yusuf Aleyhisselamla birlikte on seneden fazla yaşadıktan sonra vefat etti. Vasiyeti üzerine Kudüs yakınlarındaki Halilürrahmân denilen yere defnedildi. Yusuf Aleyhisselam babasının vefatından sonra bir müddet daha yaşadıktan sonra vefat etti. Mısır’da herkes Yusuf Aleyhisselamı kendi mahallesine defnetmek istiyordu. İş kavgaya kadar vardı. Sonunda mermer bir Sandukaya koyup Nil Nehri kıyısına (veya Nil Nehrinin ortasına) defnetmekte anlaştılar. Bir rivâyete göre ondan dört yüz sene sonra, gelen Musa Aleyhisselam kabrini bulup, mübârek cesedini oradan alarak Yakub Aleyhisselamın da medfûn bulunduğu Halilürrahmân’da defnedildi.

Yusuf Aleyhisselamın güzelliği fevkalâdeydi. Âdem Aleyhisselama çok benzerdi. Mısır sokaklarında gezerken yüzünün pırıltısı güneş ışıklarının yansıması gibi duvarlara aksederdi. Bir kimse onun yüzüne bakmak isterse hemen gözlerini çevirmek zorunda kalırdı. Bütün bunlara rağmenYusuf Aleyhisselama güzelliklerden sâdece bir parça verilmişti. Muhammed Aleyhisselama ise tamâmı verilmişti.

Eshâb-ı kirâm Peygamber efendimize, siz mi güzeldiniz, Yusuf âleyhisselâm mı güzeldi? diye sorunca Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem; “Kardeşim Yusuf benden sabih (güzel), ben ondan melihim (sevimliyim). O’nun görünen güzelliği benim görünen güzelliğimden çoktur.” buyurdu. Peygamberimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) görünmeyen güzelliği gösterilseydi, kimse bakmaya tâkat getiremezdi.

Eshâb-ı kirâmın gençleri, Hz Âişe vâlidemizden Peygamberimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) güzelliğini sorduklarında Hz Âişe şu şiiri söylemiştir:

Ve lev semia ehlü Mısre evsâfe haddihi,
Lemâ bezelû fi sevmi Yûsüfe min nakdin.
Levimâ Zelihâ lev reeyne cebinehû,
Le âserne bilkat’il kulûbi alel eydi.

Mısırdakiler, onun yanaklarının güzelliğini işitmiş olsalardı, Yusuf Aleyhisselamın pazarlığında hiç para vermezlerdi. Yâni, bütün mallarını, onun yanaklarını görebilmek için saklarlardı. Zelihâ’yı kötüleyen kadınlar, onun parlak alnını görselerdi, ellerinin yerine kalplerini keserlerdi (de acısını duymazlardı).

Yusuf Aleyhisselam güzel ahlâk sâhibi olup, Mısır Azizinin hakkını gözeterek Züleyha’nın tekliflerini reddetti ve iyilik gördüğü kimseye ihânet etmedi. Hiçbir menfâat ve zarar onun doğruyu söylemesine mâni olamadı. Allahü teâlâ onu Kur’ân-ı kerimde “Sıddik= Çok doğru sözlü” olarak medh etti. Kendisine hıyânet ve zulmedenleri affediciydi. İnsanların rüyâlarını doğru olarak tâbir ederdi. İnsanlara hizmet eder ve onların ihtiyaçlarını tedârik ederdi. Yusuf Aleyhisselam iffet sâhibi, olup iffetini korumakta gayretliydi. Mısır kadınları ile arasında geçen hâdise meşhurdur.

Mucizeleri:
Yusuf Aleyhisselamın üç çeşit mucizesi vardı:

1. Hz Yusuf’un konuşması pek şirin, çok tatlı olduğu için, herkesin kalbi ona meylederdi. Onun tatlı sözleri karşısında imân eden pekçoktu.

2. Hz Yusuf’un yüzü güneş gibi nûrluydu. Hattâ bir kimse yüzüne bakmak istese, hemen gözlerini çevirmeye mecbur olurdu. Bu nûrun tesiriyle, yâni başkasına sirâyetiyle huzûruna getirilen âmânın hemen gözleri görmeye başlamıştı.

3. Yusuf Aleyhisselamın duası bereketiyle ağaçların yapraklarından güzel kumaş olmuştu. Huzûruna bir büyük kişi gelmiş, şu gördüğümüz ağaçların yaprakları birbiriyle birleşip güzel kumaş olsun, diye mucize teklifinde bulunmuştu. Hz Yusuf öyle dua edince, kıymet biçilmez bir kumaş olmuştur.

Yusuf Aleyhisselamın hayâtı, başından geçenler ve hikmetleri Kur’ân-ı kerimde Ahsen-ül-Kasas (kıssaların en güzeli) diye medh edilen Yusuf sûresinde bildirilmiştir. Bu sûrede Yusuf Aleyhisselamın başına gelenlerle, kavuştuğu ihsânlardan bahsedilir. Hasedin noksanlık veAllahü teâlânın yardımından mahrum kalmaya, sabrın ise sıkıntı ve gamlardan kurtulmaya sebep olduğu; Yakub Aleyhisselamın sabrettiği için maksâdına kavuştuğu; Yusuf Aleyhisselamın sabrı ve doğruluğu anlatılmaktadır.

Benzer yazılar



Etiketler : , , , , , , , , ,
Yorumlar(40)
  1. hikmet Ocak 3, 2016

    Mende bu filme baxdim cox gozel bir filmdi

  2. Yalçın Temmuz 14, 2016

    Bunun devami yokmu abi ? Yarım bir makale? Ayrıca bir sorum olacak hz. Yusuf un babasi ve kardeşlerine kavuştuktan sonra vefatına kadar olan hayatını çok merak ediyorum bunu bana yollarmisin ?

    • Admin Temmuz 30, 2016

      Evet kardeşim Hz. Yusuf’un hayatı hakkındaki makalenin yazım hatalarını düzenlerken tekrardan eklemeyi unutmuşum şuan ekliyorum. Hz. Yusuf’un babası ve kardeşlerine kavuştuktan sonra vefatına kadar olan hayatınıda ekledim tam metni senin mail adresine gönderiyorum. Yoğunluktan dolayı biraz geç gördüm yorumunu hakkını helal et güzel kardeşim.

  3. Yalçın Temmuz 31, 2016

    ALLAH c.c razı olsun abi. Hakkım helaldir sana sende helal et. Ilglendigin için çok teşekkür ederim

    • Admin Temmuz 31, 2016

      Allah (c.c) senden de razı olsun kardeşim, hakkım varsa sonuna kadar helal olsun. Rica ederim ben çok teşekkür ederim sayende Hz. Yusuf’un hayatını okuyanlar tamamını okuyabilecekler. Selametle kal, Allah’a emanet ol.

  4. Mikayil Ekim 3, 2016

    Abi bişey merak ettim bu bölümde “Hz. Yusuf rüyasında yedi veya on iki yaşlarındayken on bir yıldız, ay ve güneşin kendisine secde ettiklerini gördü” on bir ay ve yıldız yani 10 tane ay ve yıldızmı cevaplarsa nsevinirim kardeşim..

    • erdal Ocak 11, 2017

      11 yıldız hz.yusufun kardeşleri oluyor
      ay ise annesi oluyor
      güneş ise babası oluyor Yusuf aleyvesselam rüyasında secde ettiğini görüyor

  5. Afet Ekim 27, 2016

    ALLAH razi olsun banada gönderirmisin oglum.devamini bana cocuklarim bu adresi yapiverdiler ama ben bakmasini bilmiyorum watsabtan gönderebilirmisin.

  6. ali Mart 1, 2017

    saolun sınavımdan 1000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 aldım 🙂

  7. sevgi Mart 10, 2017

    bende çok beğendim Allah razı olsun .İnsan okumaya başlayınca sonunu da getirmek ister.

  8. Nurmami yılmaz Nisan 20, 2017

    Nurhami yılmaz 19.04.2017 çok teşekkürler eder bu bilgilere sayenizde eriştik sağlık ve mutluluklar temenni ederim.

  9. melek Mayıs 8, 2017

    Yi rüyâsında gördü.yanlış yazılmamış mı?

  10. edip Ekim 2, 2017

    maşallah veyside okudu 🤗

  11. Ece buse Ekim 22, 2017

    Başka varmı

  12. yusuf s. Kasım 2, 2017

    Tebrikler çok güzel bir site helal olsun

  13. boşver Kasım 26, 2017

    ya admin bana hoca hz yusufun hayatını ödev verdi tutturdu uzun yzcan diye ben şimdi nası yazayım

  14. fırat Aralık 12, 2017

    abi bu makale yarım ya tamamını bana atarmısın yada bişey yapsan devim varsda lütfen

  15. Sema Aralık 18, 2017

    Detaylisin herşeyi doğru dimi abicim proje ödevim de hoca tek tek okuyacak eklinecek birşeyler varsa benim e maile gönderir misin teşekkürler

  16. Birisi Aralık 20, 2017

    Çok yardımcı oldunuz Allah razı olsun ama kaynakça da yazarsanız sevirim

  17. Deniz tuğrul Aralık 21, 2017

    Cok güzel bir makale.insan okudukca daha fazla bilgi edinmek istiyor.elinize sağlık..

  18. 123 Şubat 22, 2018

    abi çok uzun

  19. 123897 Şubat 22, 2018

    abi çok uzun nedennn

  20. Hüseyin Şubat 25, 2018

    Çok ama çok güzel okudum çol ağladım zaten filmini izledi insan 1 kere okuyunca birdaha okuyası geliyor çok güzel

  21. Ela emine Şubat 26, 2018

    Bence güzel ama kısa olsa daha güzel olur…

  22. takma isim Mart 7, 2018

    çok sağ ol kardeşim ödevimi yapmakta çok yardımcı oldun 😉 😀

  23. nihal budak Mart 8, 2018

    Çok güzel olmuş tebrik ederim

  24. Mert Nisan 1, 2018

    Ellerine sağlık

  25. dilruba Nisan 9, 2018

    kim yaptıysa ellerine saglık ödevime cok yardımcı oldu allah rası olsun


Sen de Yorumla!




R. Alanı




Youtube Kanalıma Abone Olun :)